دانشور پزشکی

دانشور پزشکی

اثربخشی مداخله شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر نگرش به مرگ و امیدواری زنان مبتلا به سرطان سینه: یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
غلامرضا طالبی 1
رضا باقریان سرارودی 2
حسن رضایی جمالویی 3
حمیدرضا عریضی 4
پگاه باقریان سرارودی 5
1 روانشناسی سلامت، مرکز توسعه پژوهش‌های بالینی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
2 . گروه روانشناسی سلامت، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصـفهان، اصفهان، ایران و مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی اصـفهان، اصفهان، ایران
3 . روانشناسی سلامت، مرکز توسعه پژوهش‌های بالینی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
4 . گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
5 مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
10.22070/daneshmed.2025.20015.1579
چکیده
مقدمه و هدف: سرطان علاوه بر اثرات جسمانی می تواند آثار روانشناختی عمیقی بر فرد بگذارد. مواجهه با سرطان به نوعی مواجهه با مرگ قریب الوقوع است که می‌تواند نگرش به مرگ، احساس اضطراب و ناامیدی را تحت تأثیر قرار دهد. لذا این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی مداخله شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر نگرش به مرگ و امیدواری زنان مبتلا به سرطان سینه انجام شد.
مواد و روش ها: پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با گروه کنترل و مراحل پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه زنان مبتلا به سرطان سینه شهر اصفهان تشکیل دادند که به روش نمونه گیری در دسترس تعداد 36 نفر در سال 1400 از بیمارستان سیدالشهدا انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه نیم رخ نگرش به مرگ وونگ، رکر و گس، پرسشنامه امیدواری اشنایدر بود. جلسات شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی در قالب 8 جلسه 90 دقیقه‌ای بر اساس مدل کابات زین ارائه شد.  از تحلیل واریانس اندازه‌گیری‌های مکرر با استفاده از نرم افزار SPSS-26 استفاده شد.
نتایج: نتایج پژوهش نشان داد که شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی در مرحله پس آزمون تاثیری بر نگرش نسبت به مرگ نداشت(05/0p>) با اینحال در مرحله پیگیری این مداخله موثر بود(05/0p<). همچنین شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر امیدواری موثر بود(05/0p<).
نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در کوتاه‌مدت تأثیری معنادار بر نگرش نسبت به مرگ نداشت، اما در مرحله پیگیری تأثیر مثبتی را نشان داد. این یافته‌ها بیانگر آن است که با توجه به پیچیده بودن مقوله نگرش نسبت به مرگ به نظر می رسد که اثرات مداخله آزمایشی نیاز به پردازش های سطح بالاتری داشته است که در مرحله پیگیری خود را نشان داد. علاوه بر این، تأثیر مثبت شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر امیدواری، اهمیت استفاده از این رویکرد را در بهبود وضعیت روانی زنان مبتلا به سرطان سینه برجسته می‌کند. پیشنهاد می‌شود متخصصان سلامت روان از این روش در درمان بیماران صعب‌العلاج استفاده کرده و تحقیقات بیشتری درباره پایداری نتایج انجام شود.
Background and Objective
In addition to physical effects, cancer can have profound psychological effects on an individual. Facing cancer is, in a way, confronting the imminence of death, which can influence attitudes toward death, anxiety, and hopelessness.This study aims to investigate the effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy Intervention on the attitude towards death and hope of women with breast cancer.
Materials and Method
The present study was a quasi-experimental study with a control group and pre-test, post-test and follow-up stages. The statistical population of the study consisted of women with breast cancer in Isfahan, 36 of whom were selected by convenience sampling from Seyed al-Shohada Hospital in 2021. The research instruments were the Wong Death Attitude Profile Questionnaire and the Schneider Hope Questionnaire. Mindfulness-based cognitive therapy sessions were presented in the form of 8 90-minute sessions based on the Kabat-Zinn model. Repeated measures analysis of variance was used using SPSS-26 software.
Results
The results of the study showed that mindfulness-based cognitive therapy had no effect on attitudes towards death in the post-test phase (p>0.05), however, it was effective in the follow-up phase of this intervention (p<0.05). Also, mindfulness-based cognitive therapy was effective on hope (p<0.05).
Conclusion
The results of this study indicated that Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) did not have a significant short-term effect on attitudes toward death but demonstrated a positive impact in the follow-up phase. These findings suggest that, given the complexity of attitudes toward death, the effects of the intervention may require higher-level cognitive processing, which became evident during the follow-up phase. Furthermore, the positive impact of MBCT on hope highlights the importance of utilizing this approach to improve the psychological well-being of women with breast cancer. It is recommended that mental health professionals incorporate this method in the treatment of patients with life-threatening illnesses and conduct further research on the sustainability of its outcomes.
کلیدواژه‌ها
واژگان کلیدی: شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی
سرطان سینه
امیدواری
نگرش نسبت به مرگ : mindfulness-based cognitive therapy؛ breast cancer؛ hope؛ attitude towards death
  1. Zaidi Z, Zoubida D, Dib H. Abstract 4191: The worldwide female breast cancer incidence and survival, 2018. American Association for Cancer Research 2019;79(Suppl):4191. doi:10.1158/1538-7445.AM2019-4191.
  2. Organization, W.H. Screening, survival and mortality for breast cancer 2022.
  3. Javan Biparva A, Raoofi S, Rafiei S, Masoumi M, Doustmehraban M, Bagheribayati F, Vaziri Shahrebabak ES, Noorani Mejareh Z, Khani S, Abdollahi B, Abedi Bafrajard Z, Sotoude Beidokhti S, Shojaei SF, Rastegar M, Pashazadeh Kan F, Nosrati Sanjabad E, Ghashghaee A. Global depression in breast cancer patients: Systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2023 Jul 26;18(7):e0287372. doi: 10.1371/journal.pone.0287372.
  4. Bodai BI, Tuso P. Breast cancer survivorship: a comprehensive review of long-term medical issues and lifestyle recommendations. The Permanete Journal. 2015 Spring;19(2):48-79. doi: 10.7812/TPP/14-241.
  5. Jassim GA, Whitford DL, Hickey A, Carter B. Psychological interventions for women with non-metastatic breast cancer. Cochrane Database Systematic Reviews. 2023 Jan 11;1:CD008729. doi: 10.1002/14651858.
  6. Zhang Q, Li W, Yu S, Xu J, Tang L, Yao S, Cheng H. Heart Rate Variability and Cytokines are Involved in Anxiety in Breast Cancer Patients: A Cross-Sectional Study. Clinical Breast Cancer. 2024 Nov 28;S1526-8209(24)00322-7. doi: 10.1016/j.clbc.2024.11.014.
  7. Hajj A, Hachem R, Khoury R, Hallit S, ElJEBBAWI B, Nasr F, El Karak F, Chahine G, Kattan J, Rabbaa Khabbaz L. Clinical and genetic factors associated with anxiety and depression in breast cancer patients: a cross-sectional study. BioMed Central Cancer. 2021 Jul 30;21(1):872. doi: 10.1186/s12885-021-08615-9.
  8. Zhu XY, Li Z, Chen C, Feng RL, Cheng BR, Liu RY, Wang RT, Xu L, Wang Y, Tao X, Zhao P. Physical Therapies for Psychosomatic Symptoms and Quality of Life Induced by Aromatase Inhibitors in Breast Cancer Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis. Frontiers in Oncology. 2021 Nov 12;11:745280. doi: 10.3389/fonc.2021.745280.
  9. Yousefi Afrashteh M, Golmohammadi F, Tmjidi N. The path analysis of mediating role of hope of life in relationship between psychological hardiness and the power to tolerate ambiguity and death anxiety for MS patients. Medical Journal of Mashhad university of Medical Sciences 2020; 63(5): 2768-2778. doi: 10.22038/mjms.2021.17396.
  10. Talebi G, Rezaei Jamaloui H, Bagherian Sararodi R, Oreyzi H. The Effectiveness of Emotional Schema Therapy on the Quality of Life and the Sense of Agency of Breast Cancer Patients. Journal of Research in Behavioral Sceinces 2023; 21 (2) :215-227.
  11. Moradi A, Ahmadian A, Mohammadi I, Ghavidel R. The effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy on rumination and death anxiety in women with breast cancer. . Journal of New Psychological Research 2024; 18(72): 249-256.
  12. Bakhshalizadeh Irani F, Shahidi Sh, Hazini A. Attitudes towards death and the meaning of life in cancer patients on the verge of death: A phenomenological study. Health Psychology 2021; 10(37): 65-82. doi: 10.30473/hpj.2021.53462.4851.
  13. Corn BW, Feldman DB, Wexler I. The science of hope. The Lancet Oncology. 2020 Sep;21(9):e452-e459. doi: 10.1016/S1470-2045(20)30210-2.
  14. Qama E, Diviani N, Grignoli N, Rubinelli S. Health professionals' view on the role of hope and communication challenges with patients in palliative care: A systematic narrative review. Patient Education and Counseling. 2022 Jun;105(6):1470-1487. doi: 10.1016/j.pec.2021.09.025. Epub 2021 Sep 21.
  15. Salamanca-Balen N, Merluzzi TV, Chen M. The effectiveness of hope-fostering interventions in palliative care: A systematic review and meta-analysis. Palliative Medicine. 2021 Apr;35(4):710-728. doi: 10.1177/0269216321994728.
  16. Lin LY, Lin LH, Tzeng GL, Huang YH, Tai JF, Chen YL, Wu CJ, Chen PH, Lin PC, Hung PL. Effects of Mindfulness-Based Therapy for Cancer Patients: A Systematic Review and Meta-analysis. Journal of Clinical Psychology in Medical Settings. 2022 Jun;29(2):432-445. doi: 10.1007/s10880-022-09862-z.
  17. Pouyanfard S, Mohammadpour M, ParviziFard AA, Sadeghi K. Effectiveness of mindfulness-integrated cognitive behavior therapy on anxiety, depression and hope in multiple sclerosis patients: a randomized clinical trial. Trends in Psychiatry and Psychotherapy. 2020 Jan-Mar;42(1):55-63. doi: 10.1590/2237-6089-2018-0105.
  18. Lin HL, Lin FS, Liu LC, Liu WH. The Moderating Effect of Compassionate Mindfulness on the Psychological Needs and Emotions of Generation Y in the 21st Century in Taiwan. International Journal of Environomental Research and Public Health. 2022 Apr 29;19(9):5458. doi: 10.3390/ijerph19095458.
  19. Ebrahim M, Hossein D. The effect of mindfulness-based cognitive therapy on psychological adjustment to cancer in women with breast cancer. Iranian Psychological Association Congress
  20. Wong P.T, Reker G.T, Gesser G. Death Attitude Profile—Revised: A multidimensional measure of attitudes toward death, in Death anxiety handbook: Research, instrumentation, and application 2015.
  21. Beshrpour S, Zoudi B, Mercury N. Relationship between religious orientation and attitude towards death with quality of life and somatic symptoms in women. Health Psychology, 2013. 3(2): p.10.
  22. Snyder C.R. Handbook of hope: Theory, measures, and applications. 2000: Academic press.
  23. Redlich-Amirav D, Ansell LJ, Harrison M, Norrena KL, Armijo-Olivo S. Psychometric properties of Hope Scales: A systematic review. International Journal of Clinical Practice. 2018 Jul;72(7):e13213. doi: 10.1111/ijcp.13213.
  24. Grant M, Ferrell B, Dean G, Uman G, Chu D, Krouse R. Revision and psychometric testing of the City of Hope Quality of Life-Ostomy Questionnaire. Quality of Life Research. 2004 Oct;13(8):1445-57.
  25. Karimi Z, Mehrpooya N, Vagharseyyedin S A, Rahimi H. Dignity Therapy Improves Hope and Quality of Life in Cancer Patients: A Randomized Clinical Trial. Journal of Advances Medical and Biomedical Research 2020; 28 (128) :156-165.
  26. Javanmardifard S, Heidari S, Sanjari M, Yazdanmehr M, Shirazi F. The relationship between spiritual well-being and hope, and adherence to treatment regimen in patients with diabetes. Journal of Diabetes and Metabolic Disorders. 2020 Jul 16;19(2):941-950. doi: 10.1007/s40200-020-00586-1.
  27. Snyder CR, Sympson SC, Ybasco FC, Borders TF, Babyak MA, Higgins RL. Development and validation of the State Hope Scale. Journal of Personality and Social Psychology. 1996 Feb;70(2):321-35. doi: 10.1037//0022-3514.70.2.321.
  28. Mosavi S.V, Mahfeli M, Rezaei S, Poorabolghasem Hosseini S. The Effectiveness of Laughter Therapy on the Hope and Pain Intensity in Elderly. Aging Psychology 2018; 4(1): 1-12.
  29. Kabat-Zinn J. Mindfulness. Mindfulness 2015. 6(6): p. 1481-1483.
  30. Ghasemi F, Karimi M, Dabaghi P. The Effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Therapy on the quality of life in Women with Breast Cancer. Journal of Nurse and Physician Within War. 2018;6(20 ):51-59.
دانشور پزشکی
دوره 33، شماره 1 - شماره پیاپی 176
فروردین و اردیبهشت 1404
صفحه 1-10