دانشور پزشکی

دانشور پزشکی

طراحی ابزار سنجش تبعیت دارویی در بیماران مبتلا به ام اس بر اساس نظریه رفتار برنامه ریزی شده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سارا همتایی گشتی 1
محسن شمسی 1
محمد علی صحرائیان 2
راحله سلطانی 1
امیر الماسی حشیانی 3
1 گروه آموزش بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران
2 مرکز تحقیقات ام اس بیمارستان سینا، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
3 گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران
10.22070/daneshmed.2023.16897.1285
چکیده
مقدمه و هدف: بیماری ام اس شایعترین بیماری نورولوژیک در جهان و سومین عامل ناتوانی در بین بیماریهای مزمن می باشد. یکی از ارکان کنترل بیماری تبعیت از رژیم دارویی می باشد که دستیابی به این هدف مستلزم به کارگیری ابزاری مناسب در متون علمی است. لذا پژوهش حاضر با هدف طراحی ابزار سنجش تبعیت دارویی در بیماران ام اس بر اساس نظریه رفتار برنامه ریزی شده انجام شده است. 
مواد و روش ها: این مطالعه مقطعی در سال 1401-1400 با روش نمونه گیری تصادفی بر روی 269 نفر از بیماران ام اس مراجعه کننده به بیمارستان فوق تخصصی سینا در تهران انجام شد. روایی صوری به صورت کیفی و کمی مورد بررسی قرار گرفت. سپس نسبت و شاخص روایی محتوای ابزار، با قضاوت کیفی یک پانل 10 نفره خبرگان محاسبه گردید، سپس پایایی با تعیین همسانی درونی (ضریب آلفای کرونباخ) بررسی و مورد تایید قرار گرفت.
نتایج: میانگین سنی بیماران 63/9±04/35  سال و میانگین سن ابتلای آنان به بیماری6/9±48/32 سال بود. پس از بررسی نتایج روایی، سوالاتی که شاخص روایی محتوایی آنها کمتر از حد مجاز بود، اصلاح شد و تغییرات لازم در آنها صورت گرفت سپس مراحل روایی آنها تکرار شد تا مقدار مطلوب یعنی نسبت روایی محتوا بیش از 62/0 و شاخص روایی محتوا بیشتر از 79/0حاصل شد. میانگین ضرایب آلفای کرونباخ محاسبه شده برابر با 87/0 بود.
نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه شواهد مناسبی در خصوص ابزار مناسب پایا و روا جهت سنجش تبعیت دارویی در بیماران ام اس بر اساس نظریه رفتار برنامه ریزی شده را فراهم نمود.
کلیدواژه‌ها
نظریه رفتار برنامه ریزی شده
روایی و پایایی
بیماری ام اس
تبعیت دارویی
  1. Gutierrez GM, Chow JW, Tillman MD, McCoy SC, Castellano V, White LJ. Resistance Training Improve Gait Kinematics in Persons With Multiple Sclerosis. Archive Phycology Medicine Rehabilitation 2005;86:1824-9.
  2. Barten Laurie J, Allington Douglas R, Procacci Kendra A, Rivey Michael P. New approaches in the management of multiple sclerosis. Drug design, development and therapy 2010; 4: 343-366.
  3. Kinkel R.P. Fatigue in multiple sclerosis. Reducing the impact through comprehensive management. International Journal of Multiple Sclerosis Care 2002;23(2):11-17.
  4. Kesselring J. Multiple Sclerosis; Second edition, London, Cambridge University 2001: 54.
  5. Smeltzer SC, Bare B.G. Brunner and suddarth textbook of medical surgical nursing. 10th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2004:855-69.
  6. Raeisi H. Assessment of the effect of the self care education and incidence problems of multiple sclerosis patients’ reffering to Shiraz internal hospitald (Persian). Thesis for master of sciences in nursing education. Iran university of medical science 1997:43-58.
  7. Lisak D. Overview of symptomatic management of multiple sclerosis. Journal of Neuroscience Nursing 2001; 33(5):34-41.
  8. Ajzen I. Behavioral Intervention Based on the Theory of Planned Behavior. Retrieved on January 15, 2011. Available from at: http://people.umass.edu/aizen/pdf/tpb.intervention. pdf. Accessed Jun 6 2012.
  9. Chiniforoushan, F., Azadfallah, P., Farahani, H. Psychometric Properties of the Persian Version of the Psychological Adaptation Scale. Clinical Psychology and Personality 2020; 17(2): 125-138. doi: 10.22070/cpap.2020.2913
  10. Shamsi M, Bayati A, Mohamadbeygi A, Tajik R. The effect of educational program based on Health Belief Model (HBM) on preventive behavior of selfmedication in women with Pregnancy in Arak. Pejouhandeh Quarterly Research Journal 2010;14(5):324-31.
  11. Azadi H, Tahmasbi A. The study of reliability of performance assessment of self-care skills (pass) in evaluating the self-care skills of adult patients suffering from multiple sclerosis in Tehran. Journal of Rehbilitation 2014; 15(3): 63-72.
  12. Kiani I, Pouretezad M, Goharpey Sh, Salehi R, Negahban Siuki H, Majdi Nasab N. Reliability and Validity of the Persian Version of Multiple Sclerosis Spasticity Scale in Iranian Patients with Multiple Sclerosis. Jundishapur Scientific Medical Journal 2017;16(2):197-208.
  13. Ebadifard Azar F, Solhi M, Goldoost F. The effect of stress management education based on BASNEF model to promote behaviors of patients with Multiple Sclerosis disease. Hormozgan Medical Journal. 2011; 4(16): 45-53.
  14. Bassaknejad S, Rahimi H, Zargar Z, Majdinasab N. Effects of stress management training based on cognitive behavioral therapy on chronic fatigue and coping strategies in multiple sclerosis patients. Modern Care Journal 2013; 10 (3):165-172.
  15. Francis JJ, Eccles MP, Johnston M, Walker A, Grimshaw J, Foy R, et al. Constructing questionnaires based on the theory of planned behavior: A manual for health services researchers. Newcastle upon Tyne, UK: Centre for Health Services Research, University of Newcastle upon Tyne 2004. Available from at: https://openaccess.city.ac.uk/id/eprint/1735/ Access date: 29-5-2022.
  16. DeVon HA, Block ME, Moyle-Wright P, Ernst DM, Hayden SJ, Lazzara DJ, et al. A Psychometric Toolbox for Testing Validity and Reliability. Journal of Nursing Scholarsh 2007;39(2):155-64.
  17. Lawshe CH. A quantitative approach to content validity. Personnel  Psychology. 1975;28(4):563-75.
  18. LoBiondo-Wood G, Hober J. Nursing Research: Methods and Critical Appraisal for Evidence-Based Practice. St. Louis: Mosby- Elsevier; 2006.
  19. Polit DF, Beck CT, Owen SV. Is the CVI an acceptable indicator of content validity? Appraisal and recommendations. Research Nursing Health 2007;30(4):459-67.
  20. Khorasani H, Ameriuon A, Zarychy A, Tavakoli R, Zabul R, Shokuh M. The knowledge and practice of infection control nurses and hospital administrators in hospitals or other medical sciences. Journal of Military Medicine 2009;2(11):97-101.
  21. Dehghan M, Dehghan N, Iranmanesh S. Phsychometric questionnare in adherente drug Morisk. Forth conference nursing. Yazd. 2013.
  22. Gholami Fesharaki M, Jamali MJ, Rahmati Najarkolaei F, Mohamadian M, Habibi M, Aghamiri Z. Validity and Reliability of the Najmiyeh Outpatients Satisfaction Questionnaire. Health Education & Health Promotion 2013;1(1):13-20.
  23. Bakhshian A, Moqaddasian S, Zamanzadeh W, Prone C, Bakhshian. Knowledge, attitudes and practices of intensive care nurses in teaching hospitals of Tabriz on hospital infection control. Journal of Nursing and Midwifery. Journal of Iran University of Medical  Sciences 2010;64(23):17-28.
  24. Ganesh T. Reliability and Validity Issues in Research. Integration & Dissemination 2009; 4:35-40.
  25. De Bourdeaudhuij I, Klepp KI, Due P, Rodrigo CP, de Almeida M, Wind M, et al. Reliability and validity of a questionnaire to measure personal, social and environmental correlates of fruit and vegetable intake in 10- 11-year-old children in five European countries. Public Health Nutrition 2005;8(2):189-200.
  26. Darvishpoor Kakhaki A, Abed Saeedi J, Yaghmaie F, Alavi Majd H. Instrument Development to Measure Diabetic Clients Quality Of Life (DCQOL). Iranian Journal of Endocrinology & Metabolism 2005; 7(2): 149-155.
  27. Zandi A, Rahimi F. Physchometric of standard questionnaire about uterus implant. Seventh conference infertility. Tehran. 2013.
  28. Delshad MH, Hidarnia A, Niknami S. Psychometric measure continuous variables preventive behaviors of hepatitis B virus infection in health care workers. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences 2014;24(109):71-82.
  29. Ghanbari S, Ramezankhani A, Mehrabi Y, Montazeri A.  The Health Literacy Measure for Adolescents (HELMA): Development and psychometric evaluation. Journal of the Iranian Institute for Health Sciences Research 2016; 15(4):388-402.
دانشور پزشکی
دوره 31، شماره 1 - شماره پیاپی 164
فروردین و اردیبهشت 1402
صفحه 23-33

XML
اصل مقاله 705.74 K
فایل‌های تکمیلی/اضافی
3 SHAMSI.pdf