مدل ساختاری خودمراقبتی بر اساس خودفراروی با میانجی‌گری حمایت اجتماعی در بیماران مبتلا به دیابت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روانشناسی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

2 دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سجاد، مشهد، ایران

چکیده

مقدمه و هدف: دیابت بیماری مزمنی است که نیازمند پذیرش و مراقبت است؛ بنابراین جهت افزایش دانش و انگیزه‌ی بیماران برای مراقبت از خود توصیه اکید می شود. مطالعه حاضر با هدف بررسی مدل ساختاری خود مراقبتی بر اساس خودفراروی با میانجی‌گری حمایت اجتماعی در بیماران مبتلا به دیابت انجام شد.
مواد و روش ها: تحقیق حاضر از نظر روش، توصیفی همبستگی در قالب مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه مورد نظر شامل تمامی بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 مراجعه کننده به کلینیک های تخصصی دیابت سطح شهر تهران در بهار و تابستان 1400 بودند. نمونه مورد بررسی به تعداد 382 نفر و به روش در دسترس انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده شامل، پرسشنامه خود مراقبتی، پرسشنامه خود فراروی بزرگسالان لونسون و پرسشنامه حمایت اجتماعی فلمینگ بود. جهت تفسیر داده ها نیز از نرم‌افزارهای SPSS21  وLISREL 8.5  استفاده گردید.
نتایج: مدل مفهومی پیشنهادی مورد تایید قرار گرفت. تمامی شاخص‌های برازش مدل (همانند SRMR  GFI، CFI ،RMSEA) در دامنه قابل قبول تا خوب قرار داشتند و الگوی مورد نظر از ساختار عاملی و برازش مطلوبی برخوردار بود. خود فراروی با حمایت اجتماعی و خود مراقبتی ارتباط مستقیم و قوی داشت. نقش میانجی گر حمایت اجتماعی نیز مورد تایید قرار گرفت.
نتیجه‌گیری: بهبود مؤلفه خود فراروی با بهبود حمایت اجتماعی و ارتقاء خود مراقبتی همراه بوده و می‌تواند به عنوان راهکاری روانشناختی در کنار درمان‌های پزشکی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

مراجع

  1. Cho NH, Shaw JE, Karuranga S, Huang Y, Da Rocha Fernandes JD, Ohlrogge  AW, et al. IDF Diabetes Atlas: Global estimates of diabetes prevalence for 2017 and projections for 2045. Diabetes  Research and  Clinical  Practice 2018; 138(1): 271-281.  doi: 10.1016/j.diabres.2018.02.023.
  2. American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes—2022 Abridged for Primary Care Providers. Clincal Diabetes 2022; 40(1): 10-38. doi.org/10.2337/cd22-as01.
  3. Rossi MC, Nicolucci A, Ozzello A, Gentile S, Aglialoro A, Chiambretti A, et al. Impact  of  severe  and  symptomatic  hypoglycemia  on  quality  of  life  and  fear  of hypoglycemia  in  type  1  and  type  2    Results  of  the  Hypos-1  observational  study. Nutrition and Metabolism Cardiovasc Diseases 2019; 29(7): 736-743. doi: 10.1016/j.numecd.2019.04.009
  4. Kordi M, Banaei Heravan M. The Relationship of depression, anxiety  and  stress  with  self care behaviors in women with gestational diabetes. Journal of Midwifery and Reproductive Health 2020; 8(1): 2083-95. doi: 10.22038/JMRH.2019.41459.1471.
  5. Bakhtiarpour S, Heidarni A, Moradi Manesh F. Structural model of diabetic patients' self-care based on depression and mindfulness: The mediating role of health-based lifestyle. Journal of Diabetes Nursing 2020; 8(1): 1032-1044. doi: 1001.1.23455020.1398.8.1.4.5
  6. Abedini MR, Bijari B, Miri Z, Shakhs Emampour F. The quality of life of the patients with diabetes type 2 using EQ-5D-5 L in Birjand. Health and Quality of Life Outcomes 2020; 18(1):18. doi: 10.1186/s12955-020-1277-8.
  7. Alhaik S, Anshasi HA, Alkhawaldeh JF, Soh KL, Naji AM. An assessment of self-care knowledge among patients with diabetes mellitus. Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews 2019; 13(1): 390-4. doi:10.1016/j.dsx.2018.10.010.
  8. Aga F, Dunbar SB, Tedla Kebede RA. The role of concordant and discordant comorbidities on performance of self-care  behaviors  in adults with type 2 diabetes: a systematic review. Diabetes Metabolic  Syndrome  and  Obesity:  Targets and Therapy 2019; 12:333-356. doi: 10.2147/DMSO.S186758.
  9. Lee J, Lee EH, Chae D, Kim CJ. PatientReported Outcome Measures for Diabetes Self Care: A Systematic Review of Measurement Properties. International Journal of Nursing Studies 2019; 105:103498.  doi: 10.1016/j.ijnurstu.2019.103498.
  10. Tietjen AK, Ghandour R, Mikki N, Jerdén L ,W Eriksson J , Norberg M, et al. Quality of life of type 2 diabetes mellitus patients in Ramallah and al-Bireh Governorate–Palestine: a part of the Palestinian diabetes complications and control study (PDCCS). Quality of Life Research 2021; 30(5):1407-1416.  doi: 10.1007/s11136-020-02733-w.
  11. Qi X, Xu J, Chen G, Liu H, Liu J, Wang J, et al. Self-management behavior and fasting plasma glucose control in patients with type 2 diabetes mellitus over 60 years old: multiple effects of social support on quality of life. Health and Quality of Life Outcomes 2021; 254. doi: 10.1186/s12955-021-01881-y.
  12. Nazari S, Afshar PF, Sadeghmoghadam L, Shabestari AN, Farhadi A. Developing the perceived social support scale for older adults: A mixed-method study. AIMS Public Health 2020; 7(1):66-80. doi:10.3934/publichealth.2020007.
  13. Paulsamy P, Ashraf R, Alshahrani SH, Periannan K, Qureshi AA, Venkatesan K, et al. Social Support, Self-Care Behaviour and Self-Efficacy in Patients with Type 2 Diabetes during the COVID-19 Pandemic: A Cross-Sectional Study. Healthcare 2021; 9(11):1607. doi.org/10.3390/healthcare9111607.
  14. Fresson M, Dardenne B, Geurten M, Anzaldi L, Meulemans T. The role of self-transcendence and cognitive processes in the response expectancy effect. Psychologica Belgica 2017; 57(2):77-92. doi:/10.5334/pb.364.
  15. Fiske E. Self-transcendence theory and contemplative practices. Holistic Nursing Practice 2019; 33(5):266-272. doi:10.1097/HNP.0000000000000340.
  16. Van Deurzen E. Transcendence and the Psychotherapeutic Quest for Happiness. London: The Royal College of Psychiatrists 2014.
  17. Kitson A, Chirico A, Gaggioli A, Riecke BE. A review on research and evaluation methods for investigating self-transcendence. Fronier in Psychology 2020; 11:547687. doi: 10.3389/fpsyg. 2020.547687.
  18. Seyedoshohadaee M, Barasteh S, Jalalinia F, Eghbali M, Nezami M. The relationship between health literacy and self-care behaviors in patients with type 2 diabetes. Iranian Journal Nursing Research 2016;10(4):43-51.
  19. Levenson MR, Jennings PA, Aldwin CM, Shiraishi RW. Self-Transcendence: Conceptualizations and measurements. International Journal of Aging and Human Development 2005; 60(2):127-43. doi: 10.2190/XRXM-FYRA-7U0X-GRC0.
  20. Rahmati A, Mousavi Nasab MH, Moradi F. Cognitive ability in the elderly: The role of self-transcendence, self-compassion and positive Affect. Aging Psychology 2020; 6(2): 107-117. doi: 10.22126/JAP.2020.5457.1435.
  21. Fleming R, Baum A, Gisriel MM, Gatchel RJ. Mediating influences of social support on stress at Three Mile Island. Journal of Human Stress 1982; 8(3): 14-22. doi.org/10.1080/0097840X.1982.9936110.
  22. Amir Ehsani KA, Hu J, Wallace DC, Silva ZA, Dick S. Hispanic families’ action plans for a healthier lifestyle for diabetes management. The Science of Diabetes Self-Management and Care 2019; 45(1): 87-95. doi.org/10.1177/0145721718812478.
  23. Moradi M. Perceived social support and academic vitality: the mediating role of beliefs of academic self-efficacy. Journal of Education and Learning Studies 2015;7 (1):24-1.
  24. worth P, Smith M. Clearing the Pathways to Self-Transcendence. Frontiers in Psychology 2021. doi.org/10.3389/fpsyg.648381.
  25. Wong PTP, Mayer CH, Arslan G. COVID-19 and Existential Positive Psychology: The New Science of Self-Transcendence. Frontiers in Psychology 2021. doi.org/10.3389/fpsyg.2021 .800308.
  26. Yaden DB, Haidt J, Hood RW, Vago DR, Newberg AB. The varieties of self-transcendent experience. Review of General Psychology 2017; 21:143-160. doi.org/10.1037/gpr0000102.
  27. Toschi E, Leblanc J, Hafida S, Mehta S, Ritholz M, Gabbay R, et al. Mini Review Caring for Young Adults With Diabetes in the Adult Care Setting: Summary of a Multidisciplinary Roundtable. Frontiers in Clinical Diabetes and Healthcare 2022. doi.org /10.3389/fcdhc.2022.830183.
  28. Ekici E, Kızılcı S, Üner E, Belli M. Care Dependency and Diabetes Self-Care Activities in Elderly Individuals with Diabetes. Elderly Health Journal 2020; 6 (2):131-139. doi: 10.18502/ehj. v6i2.5021.
  29. Hosseini A, Mjdy A, Hassani G. Investigating the role of social support on the quality of life of the elderly in Mashhad in 2014. Jurnal of Gerontology 2016; 1(2):10-18. doi:10.18869/acadpub .joge.1.2.10.
  30. Nazari S, Afshar PF, Sadeghmoghadam L, Namazi Shabestari A, Farhadi A. Developing the perceived social support scale for older adults: A mixed-method study. AIMS Public Health 2020; 7(1):66-80. doi: 10.3934/publichealth.2020007.
  31. Heydari A, Arefi M, Amiri H. Investigating the mediating role of self-care and spiritual experiences in the relationship between psychological well-being and social support of the elderly. Medical Journal of Mashad University of Medical Sciences 2020; 63(2): 2425-2415. doi: 10.22038/MJMS.2020.16254.
  32. Ghaffari M, Shahbazian HB, Kholghi M, Haghdoost MR. Relationship between social support and depression in diabetic patients. Jundishapur Scientific Medical Journal 2010; 8(4):383-389.
  33. Stellar JE, Gordo AM, Piff PK, Cordar D, Anderson CL, Bai Y et al. Self-transcendent emotions and their social functions: compassion, gratitude, and Awe bind us to others through prosociality. Emotion Review 2017; 9:200–207. doi: org/10.1177/1754073916684557.
دانشور پزشکی
دوره 30، شماره 4 - شماره پیاپی 161
مهر و آبان 1401
صفحه 11-22

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار